​ေမာ္​ဒန္​အ​ေၾကာင္​းနဲ႔နဲ႔ပါးပါး သိထားလိုသလား?

• ပိုစ္​့​ေမာ္​​ဒန္​ အ​ေၾကာင္​းနည္​းနည္​းပါးပါး
• ပိုစ့္ေမာ္ဒန္ အေၾကာင္းနည္းနည္းပါးပါး ၁။
• 
  
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြရဲ႕အစဟာ ေျခာက္ဆယ္ခုႏွစ္မ်ားဆီက အစျပဳတယ္လို႕ ေရးၾကတယ္။ ေပၚေပါက္လာတဲ့
• အေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ အခ်က္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အေျခခံတယ္။ ထပ္ၿပီးေတာ့ မ႐ွင္းသင့္ေတာ့ဘူးလို႕လဲ ထင္မိတယ္။ ဒီေနရာမွာ ကဗ်ာကို အဓိကသြားမွာျဖစ္လို႕ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ရဲ႕
• ကဗ်ာမဟုတ္တဲ့ အျခားေသာ ဘက္ျခမ္းေတြဆီ မသြားေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခုမွစၿပီး ေလ့လာမယ့္သူေတြအဖို႕
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ရဲ႕ အဓိကအေျချပဳတ့ဲ ေဒါက္တိုင္ေလးခုကို အနည္းငယ္ေျပာဖို့လိုလာပါတယ္။ သီအိုရီေတြေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္အားျပဳခဲ့တဲ့ အေျခခံအခ်က္အလက္ေတြပါ။ မူရင္းေဆာင္းပါးေရးသူကေတာ့ လကၡဏာမ်ား (features)လို႕
• ေခၚပါတယ္။ ေမာ္ဒန္လႈပ္႐ွားမႈေနာက္ပိုင္းကာရံမဲ့ကဗ်ာFV(Free Verse)ဟာ ေဝဖန္ေရးသစ္ (New Criticism)ရဲ႕ ဖိအားကို
• အျပင္းအထန္ခံရပါတယ္။ ပထမေမာ္ဒန္ အက္ဗြန္းဂတ္(ထ)ဟာ "New Criticism" ရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈဘက္ကို
• ေရာက္သြားခဲ့ရတယ္။ ေမာ္ဒန္ဟာ နည္းစနစ္ျပဳျပင္ဖို႕ လိုလာပါတယ္။ ဒါကို ေဆာင္းပါး႐ွင္ ဂၽြန္ဟိုကမ္ဘီ (John
• Holcombe)က (Technical Innovations of the Early Modernists)လို႕ ေခၚပါတယ္။ ေမာ္ဒန္ေခတ္ဦးက
• အက္ဇရာေပါင္းနဲ႕ ဒီအိပ္ခ်္ေလာရင့္တို႕ကို ျပန္လည္ မြမ္းမံဖို႕ လိုလာပါတယ္။ "New Critism" ဟာ ပိုၿပီး အကင္းပါးတယ္။
• ေက်ာင္းေကာင္းေကာင္းမွာ ပညာေတြသင္ထားၿပီး ကင္ႏြန္ (Cannon)ေတြကို ေၾကညက္ေနတဲ့ အုပ္စုျဖစ္ေလေတာ့
• ဖန္တီးမႈေတြဟာ သူတို႕လက္ထဲက ေျပးမလြတ္ဘူးေပါ့။ ပံုစံေဟာင္းကို မြမ္းမံလိုတဲ့ "New Formalism" နဲ႕ "New
• Critism" ေတြ အလို႐ွိေနတဲ့ ပံုစံခြက္ထဲကေနလြတ္ေျမာက္ဖို႕ အေျခအေနက ဖန္တီးေပးခဲ့တယ္။ အဲဒါက စာေရးသူကို
• ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္ျခင္းပဲ။ စာေရးသူရဲ႕ၾသဇာကင္းကြာသြားတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ဟာ ဇတ္ေၾကာင္းေျပာသူေနရာမဲ့သြားၿပီး
• ဘာသာစကား (Langague)ခ်ည္းပဲ သီးသန္႕က်န္ရစ္ေနခဲ့တယ္။ ဒုတိယေမာ္ဒန္ လို႕ေခၚတဲ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ဟာ "New
• Critism" ေတြ အလြယ္တကူပစ္လို႕ရတဲ့ တစ္ခုထဲေသာ ပစ္မွတ္ေနရာကေန ေ႐ွာင္ကြင္းၿပီး ပစ္မွတ္အ႐ွင္ေတြကို
• ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္။ "Self Centre" နဲ႕ "I" ဗဟိုျပဳ အေရးကို ေခါက္သိမ္းလိုက္တဲ့အတြက္ သူတို႕ကဗ်ာေတြဟာ ေရေတြလို
• ႀကိဳက္ရာပံုစံခြက္ထဲ လိုက္ေျပာင္းဖို႕ အသင့္ျဖစ္သြားၿပီး ေဝဖန္ေရးေတြကို တန္ျပန္ဒုကၡေပးေတာ့တာပဲ။ သူတို႕ဟာ
• ကဗ်ာ(ဝါ)အႏုပညာရဲ႕ ဗဟိုခ်က္မေတြကို ဖြက္ထားေလ့႐ွိတာက ပစ္မွတ္ေျပာင္းေစခ်င္တဲ့သေဘာ ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။
• 
  
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ရဲ႕ ပင္မလကၡဏာေလးခုကေတာ့
• ၁။ Iconoclasm (႐ိုးရာ (ဝါ) လက္႐ွိအေျခအေနကို စိန္ေခၚျခင္း)
• ၂။ Groundless (ဆင္ေျခေပၚမွ အမွီအခိုကင္းျခင္း (ဝါ) အမွားအမွန္မ႐ွိျခင္း)
• ၃။ Formlessness (ပံုစံတစ္ခုတည္း ေပၚတြင္ တည္႐ွိမေနျခင္း)
• ၄။ Populism (မူလလူ႕သေဘာကို ေလ့လာျခင္း (ဝါ) ဦးေဆာင္မႈအား အာဏာေလ်ာ့က်ေစျခင္း)
• 
  
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ကို ေဝဖန္မယ့္သူဟာ "တည္" ၿပီးပစ္ရတာ ခက္ခဲေနခဲ့တယ္။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ဟာ လမ္းေၾကာင္း
• အားလံုးကို ဖြင့္ထားတယ္။ တၿပိဳင္နက္ထဲမွာပဲ ဖတ္သူကို လမ္းေၾကာင္းေ႐ြးခ်ယ္ေစတယ္။ အရင္က ေဘးပို႕ထားတဲ့
• နယ္ေျမေတြကိုလည္း ပစ္ကြင္းထဲ ဆြဲထည့္ပစ္တယ္။  ကာပယ္တယ္လစ္ဇင္ (Capatilism) နဲ႕ ေမာ္ဒန္
• အေဟာင္းကို တစ္မ်ိဳးတစ္ဖံု ေျပာင္းလဲတဲ့ Alternative ေတြလုပ္ၿပီး ပံုရိပ္ဝါဒ (Imagism)၊ သေကၤတဝါဒ (Symbolism)နဲ႕
• Structural Economy ကိုလည္း အလြတ္မေပးခဲ့ဘူး။ ဒီေတာ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ကို အဓိကေလ့လာမယ့္သူဟာ
• ကဗ်ာ႐ႈေထာင့္အေနနဲ႕ New Formalism နဲ႕ New Criticism ကို ေကာင္းေကာင္းသိဖို႕လိုတယ္။ ဒါမွ သူဘာက
• ဆန္႕က်င္ခ်င္သလဲဆိုတာ ဖမ္းလို႕ရမွာျဖစ္တယ္။ ဂၽြန္ဟိုကမ္ဘီ ထုတ္ျပထားတဲ့ လကၡဏာေတြက ကဗ်ာကို အေျခခံၿပီး
• ေ႐ြးထုတ္ထားတဲ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြျဖစ္လို႕ ေဘာင္သိပ္က်ယ္တဲ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္အေတြးအေခၚေတြေနာက္ကို
• ကဗ်ာသမားေတြ လိုက္ရတာထက္စာရင္ ပုိၿပီးလြယ္ကူေစပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြ ေသြဖယ္ပစ္ခ်င္တဲ့
• နယူးေဖာ္မယ္လစ္ဇင္ (New Formalism)နဲ႕ နယူးခရစ္တစ္ဇင္ (New Critism) ကိုလည္း အနည္းငယ္သိဖို႕ေတာ့
• လိုလိမ့္မယ္လို႕ ယူဆတယ္။ ဂၽြန္ဟိုကမ္ဘီရဲ႕ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္လကၡဏာေတြကို သူကျပန္႐ွင္းပါတယ္။ ေျမာက္မ်ား႐ႈပ္ေထြး
• လွတဲ့ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္သီအိုရီ ေတြထဲက ကဗ်ာနဲ႕သက္ဆိုင္တာေလးကိုပဲ ဆထဲြ ုတ္ျပသြားတ့ဲအတြက္ ဂၽြန္ဟိုကမ္ဘီ ကို
• ေက်းဇူးတင္ရမွာျဖစ္တယ္။ နည္းနည္းျပန္ေႏႊးတဲ့သေဘာပါ။
• 
  
• ၁။ Iconolasm (အေဟာင္း္ႏွင ့္ အဆင့္ျ့္မင့္႐ိုးိးရာက ို စိနိေခၚျခင္း္း္း)
• 
  
• - ႐ိုးရာအဆင့္ျမင့္ ဂႏၶဝင္က်မ္းမ်ားကို ေသြဖယ္ျခင္း (decanonizes culture standards)
• - ေ႐ွးကလုပ္ခဲ့သမွ် အႏုပညာေတြနဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈေတြကို ဆန္႕က်င္ျခင္း
• - စာေရးသူ၏ ၾသဇာနဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ျငင္းဆန္ျခင္း (denies authority to the author)
• - စာေရးသူ၏ အေနအထားမွ ေခတ္ကာလ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္႐ွိသူအျဖစ္ ေလွ်ာ့ခ်ပစ္ျခင္း (discounting his
• intentions and his claim to act as spokeman for a period)
• - ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကို လက္မခံျခင္း
• - ဖတ္သူအား တာဝန္ယူေစျခင္းကို ရည္႐ြယ္ခ်က္႐ွိစြာျပဳလုပ္ျခင္း (Often deliberately alienating)
• - အျခားေသာ အႏုပညာမ်ားမွ ကူးယူျခင္း၊ ဆန္႕က်င္ဘက္ကို အ႐ြဲ႕တိုက္ျခင္း၊ ေရာယွက္ျခင္းမ်ားျဖင့္
• အႏုပညာ၏ မူလအရင္းအျမစ္မ်ားကို မတည္ၿငိမ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း (Subverts its sources by parody, irony
• and pastiche)
• - လူမ်ိဳးခြဲျခားမႈ၊ လိင္ခြဲျခားမႈ ႏွင့္ ႐ိုးရာဓေလ့ခြဲျခားမႈေတြကို ျငင္းဆိုျခင္း။
• - စာသားမွာ ပါဝင္ေရာယွက္မႈကို ဖံုးအုပ္ထားခြင့္မေပးဘူး၊ ပါဝင္မႈကို နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္ လုပ္ျခင္း
• (Reading Content)
• - လူသားေတြ အေျခအေနအျဖစ္အပ်က္ေတြကို ပူပင္ၿပီး စာေပခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာတဲ့ နည္းေတြနဲ႕ ဖြင့္ဟဖို႕ ႀကိဳးစားျခင္း။
• (broods in the human condition disclosed by radical literary theory)
• ဒီအခ်က္ေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကိုေတာ့ စာေပဝါသနာပါတဲ့သူေတြက ေ႐ွ႕ကဆရာႀကီးမ်ား ႐ွင္းလင္းခ်က္
• ေတြေၾကာင့္ သိႏွင့္ေနၿပီးသားလို႕ ယူဆပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဂၽြန္ဟိုကမ္ဘီ ေထာက္ျပထားတဲ့ အခ်က္ေလး တစ္ခ်က္႐ွိတယ္။
• ေမာ္ဒန္ပထမလႈပ္႐ွားမႈအၿပီးမွာ ေမာ္ဒန္လမ္းသစ္ေဖာက္သူေတြဟာ တီထြင္ဖန္တီးႏိုင္မႈ ေလ်ာ့က်သြားတယ္ဆိုတဲ့
• အခ်က္ဟာ အံ့ၾသစရာေကာင္းတယ္။ ေမာ္ဒန္သူရဲေကာင္းေတြဟာ အိတ္သြန္ဖာေမွာက္ လက္စြမ္းျပၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ
• "ကုန္" သြားသလို ႐ွိခဲ့တယ္။ အသက္အရြယ္ႀကီးမားလာတာက တစ္ေၾကာင္း၊ စိတ္ဝင္စားမႈေတြဟာ အႏုပညာဆီက
• တျခားဘက္ကို ေ႐ြ႕ေလ်ာသြားတာက တစ္ေၾကာင္းေၾကာင့္ ဆက္မထြင္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ေဆာင္းပါး႐ွင္က သူတို႕ေတြရဲ႕
• အာ႐ံုေတြ တျခားဘက္ကို ေ႐ြ႕သြားတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။
• ပို့စ္ေမာ္ဒန္အေၾကာင္းနည္းနည္းပါးပါး ၂။
• 
  
• ကဗ်ာမွာ ေမာ္ဒန္ဝါက်ဟာ အသစ္ေတြကို မဖန္တီးႏိုင္ေတာ့သလို ပံုစံခြက္ေဟာင္းထဲ ျပန္လွည့္ခ်င္ေနတဲ့
• အုပ္စုေတြေၾကာင့္ အႏုပညာေလ့လာသူေတြဟာ ေ႐ွ႕တိုးဖို႕ခက္သြားတယ္။ ၁၉၆၀ကာလမ်ားဆီက တကၠသိုလ္သင္႐ိုး
• ေတြဟာလည္း ေမာ္ဒန္နဲ႕႐ိုးရာတၿပိဳင္ထဲ တန္းတူလႈပ္႐ွားမႈေတြ ဆက္ျဖစ္ေနေလေတာ့ ဘယ္ဟာကို သင္႐ိုးထဲမွာ
• တြဲေပးရင္ အဆင္ေျပမလဲဆိုတဲ့ ဖိအားကို ခံရျပန္တယ္။ အက္ဇရာေပါင္းဟာ ႏိုင္ငံေရးဘက္ကို လွည့္သြားတယ္။
• "Left-Wing" လႈပ္႐ွားမႈနဲ႕ ဖက္ဆစ္ဝါဒဘက္ကို အာ႐ံုေရာက္သြားလို႕ ကဗ်ာကို သိပ္အခ်ိန္မေပးႏိုင္ေတာ့ဘူး။
• အဲလီးေယာ့က ပိုၿပီးေဘာင္က်ဥ္းတဲ့ "tight form" အေရးေတြကို ဖန္တီးၿပီး ႏိုဘယ္လ္ဆုကို လက္ခံတယ္။
• နာမည္ႀကီးလာမႈရဲ႕ေနာက္မွာ ထပ္ဆန္းသစ္ပစ္ဖို႕ အသစ္ေတြကို စြန္႕စြန္႕စားစားလုပ္လိုစိတ္ နည္းသြားသလိုပဲ။
• ဝီလ်ံကားလို႕စ္ဝီလ်ံရဲ႕ ကဗ်ာေတြက အသစ္ကေလးေတြအတြက္ လူဘယ္ေလာက္ရဲရဲတင္းတင္း လုပ္ရဲသလဲဆိုတာမ်ိဳး
• ေလာက္ပဲ ျပႏိုင္ေတာ့တယ္။ ဆိုလိုတာက လက္ေဟာင္းေမာ္ဒန္ သူရဲေကာင္းႀကီးေတြ "ေညာင္း" စ ျပဳလာၿပီလို႕ ဆိုရမယ္။
• ပညာေရးအသိုင္းအဝိုင္းဟာ အတုအေယာင္ေတြကိုပဲ ဖတ္ၿပီး ဝယ္ရ႐ွာတာကိုး။ ကဗ်ာနဲ႕ပန္းခ်ီကားေတြဟာ
• တျခားအႏုပညာပစၥည္းေတြလို မဟုတ္ပါဘူး။ ထြက္သမွ်ကို ဝယ္ေလ့မ႐ွိဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ဒုတိယ အက္ဗြန္း(ထ)ဂါး(ထ)
• ထပ္ေပၚဖို႕ တာစူေနပါၿပီ။ အႏုပညာသစ္ဟာ စစ္မ်က္ႏွာႏွစ္ခုဖြင့္ၿပီး ဝင္လာတယ္။ ပထမတစ္ခုက ေမာ္ဒန္ေတြ
• ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုေက်ာ္ၾကာေအာင္ ဝတ္ဆင္ခဲ့တဲ့ဝတ္စံုကို ေျပာင္းပံုနဲ႕တိုးတက္လာတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ဆံုးျဖတ္မယ့္
• စည္းကမ္းေဘာင္ျပင္းတဲ့ သူေတာ္စင္ဆန္တဲ့ အဆံုးအျဖတ္ေပးမႈမ်ိဳးကို ျငင္းဆန္ပါတယ္။ ဘယ္လိုဟာမ်ိဳးလဲဆိုေတာ့
• ေရွ႕ကလက္ခံထားတဲ့ ႐ိုးရာလက္ခံမႈေတြကို "အနား" ေပးခဲ့တယ္။ ဒုတိယစစ္မ်က္ႏွာက တန္ျပန္တိုက္ခိုက္တာပါပဲ။ "The
• second war an attack on the culture achievement of the past". အတိတ္က လက္ခံထားတာမွန္သမွ်
• ျပန္လည္ျငင္းဆန္ျပန္တယ္။
• 
  
• ၂။ Groundless (ဆင္ေျခမ ွ အမီွအခိုကင္းျခင္း၊ အမွားအမွန္ကင္းျခင္း္း)
• 
  
• ဒီေခါင္းစဥ္က ပို႕စ္ေမာ္ဒန္လမ္းေၾကာင္းေပၚကို တြန္းပို႕ေပးလိုက္တဲ့ အခ်က္ျဖစ္တယ္။ အႏုပညာ၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕
• လူထုအက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းေတြဆိုတာ လံုးဝဥသံု အမွားအယြင္းကင္းမဲ့တဲ့ အမွန္တရားေတြဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္အမွီျပဳ
• (bedrock of unassailable probity) ဖြဲ႕စည္းပံုမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ႐ွာလို႕လဲမေတြ႕ဘူး။ သိပၸံပညာရပ္၊ သခ်ၤာ၊ ဘာသာေဗဒ၊
• လူမႈေဗဒ၊ အေတြးအေခၚပညာေတြ အားလံုးဟာ ယူဆခ်က္ေတြ (assumption)၊ ညွိႏႈိင္းနားလည္မႈယူထားတာေတြ၊
• (cultural understanding) သေဘာတူတည္ေဆာက္မႈေတြ(Aggrements)နဲ႕ အမွန္တရားဆိုတဲ့ အရာဆီကို
• ခ်ဥ္းကပ္တာ သက္သက္ပဲ။ ကၽြႏု္ပ္တို႕ရဲ႕ ဘာသာစကားက အဲဒီဘာသာေတြန႕ဲ အမွန္တရားဆီကို ခ်ဥ္းကပ္တ့ဲ
• ပညာရပ္ေတြရဲ႕ အဓိကဝင္႐ိုးပါပဲ။ ဘာသာရပ္ေတြကို ဘာသာစကားနဲ႕တည္ေဆာက္ထားတာကိုး။ အဲဒီကၽြႏု္ပ္တို႕ရဲ႕
• ဘာသာစကားကိုယ္၌က "Imprecise Language" (မတိက်တဲ့ဘာသာစကား) ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါဆိုရင္ သခ်ၤာတို႕၊
• ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတို႕မွာ “A” ကို “B” ျဖစ္မည္ဟု ဆိုၾကပါစို႕" ဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ (Assumption)ေတြကို သံုးတာကေရာ
• ဘယ္ေလာက္မွန္ႏိုင္မလဲ။ မတိက်တဲ့ ဘာသာစကား "Imprecise Language" တိုတာက ဘာလဲ။
•  ဘာသာစကားမွာ
• သူ႕အလိုလိုကို မွားယြင္းအဓိပၸါယ္ေကာက္ခြင့္႐ွိတဲ့ အားနည္းခ်က္တခ်ိဳ႕႐ွိေနတယ္။ အမ်ားစုေပါင္း ႐ွယ္ယာလုပ္တဲ့
• "communal" ျဖစ္ေနၿပီး အဆင့္ဆင့္လက္ဆင့္ကမ္းလာတဲ့ "secondhand" ျဖစ္ေနျပန္တယ္။ အခ်က္ငါးခုနဲ႕
• ဘာသာစကားရဲ႕ အားနည္းခ်က္ကို ထပ္ၿပီး ထုတ္ေဖာ္ပါတယ္။ အဲဒီအားနည္းခ်က္ (၅)ခ်က္ကေတာ့ အမွားအမွန္ကို
• ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ေစတဲ့ ဘာသာစကားရဲ႕ အားနည္းခ်က္ပဲျဖစ္တယ္။ 
• 
  
• အဲဒါေတြကေတာ့ "Imprecise Language"
• မတိက်တဲ့ ဘာသာစကားဆိုတဲ့ အသံုးကေပးတဲ့ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ (၅)ခုပါပဲ။
• 
  
• ၁။ Ambiguity (အဓိပၸါယ္တစ္ခုထက္ပိုၿပီး တည္႐ွိေနျခင္း)
• 
  
• ၂။ Vagueness (အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရန္ လံုေလာက္ေသာ တိက်မႈမ႐ွိျခင္း)
• 
  
• ၃။ Equivocation (Argument ေျပာဆိုမႈတြင္ "ambiguty" သို႕မဟုတ္ "vagueness" ပါဝင္ေနျခင္း)
• 
  
• ၄။ Accent (ေဖာ္ျပခ်က္တစ္ခုမွာ မလိုအပ္တဲ့ေနရာကို ထင္႐ွားေစတ့ဲအတြက္ အဓိပၸါယ္သတ္မွတ္ခ်က္ ေ႐ြ႕သြားကာ
• "ambiguity" ကို ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။)
• 
  
• ၅။ Amphiboly (စကားလံုးအထားအသို (ဝါ) အစီအစဥ္ေၾကာင့္ ဝါက်ထဲမွ အဓိပၸါယ္ႏွစ္မ်ိဳးထြက္ေနၿပီး ထိုႏွစ္မ်ိဳးစလံုးအား
• မွန္သည္ဟု ယူဆႏိုင္ျခင္း။)
• တို႕ပဲျဖစ္တယ္။ မေသခ်ာသည့္ကိစၥတြင္ ထိုမေသခ်ာမႈကို ေဖာ္ျပႏိုင္ေသာ ဘာသာစကားကိုယ္၌က မေသမခ်ာ
• ျဖစ္ေနသည္။ ဒီတစ္ခါ လူသားကို တုန္လႈပ္မႈျဖစ္ေစတာက ႐ုပ္ဝတၳဳမဟုတ္ေတာ့။ ေမာ္ဒန္အေျပာင္းအလဲ၌
• ႐ုပ္ဝတၳဳအေျပာင္းအလဲကို တုန္လႈပ္သြားခဲ့ေသာ အႏုပညာ႐ွင္မ်ားသည္ ယခုအခါ ထပ္မံတုန္လႈပ္ရေသာ ကိစၥမ်ားထဲမွ
• အေရးအႀကီးဆံုး တစ္ခုမွာ "ဘာသာစကားအေပၚမယံုသကၤာျဖစ္မႈ" ပင္ျဖစ္သည္။ ဘာသာစကားထဲ၌ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားႏွင့္
• ျငင္းခုန္မႈမ်ားက မွားသည္မွန္သည္ ဆံုးျဖတ္ရန္ မစြမ္းသာေတာ့ပါ။ အမွန္တရားက ဘယ္မွာဆံုးၿပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္က
• ဘယ္မွာစသလဲ။ အႏုပညာႏွင့္ဘဝဆိုေသာ အရာႏွစ္ခုစလံုးက အမွန္တရား (Truth)ဟူေသာ ေခါင္းစဥ္ႏွင့္
• ခ်ိန္ထိုးၾကည့္လွ်င္ သိပ္ေတာ့ကြဲျပားျခားနားခ်က္မႈမ႐ွိ။ "အႏုပညာ" ေရာ "ဘဝ" ပါ ဇတ္လမ္းဆင္ထားေသာ
• (Fictions)ပင္ျဖစ္သည္။ တာထို့အတူသမိုင္းဆိုသည္မွာလည္းပုဂၢလရႈေထာင့္ေရးသားသူေပၚမူတည္၍ျဖစ္စဥ္ကိုေဖၚျပေသာဇတ္ေျပာပင္ျဖစ္၍ထိုးဇတ္ဟုဆိုျပန္သည္။အယူအဆေတြဟာ မွားတယ္လို႕မဆိုႏိုင္တဲ့ သူတို႕ကိုယ္ပိုင္အျမင္ေတြနဲ႕ ကမၻာႀကီးကို ၾကည့္ဖို႕
• ဒါမွမဟုတ္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဖို႕ႀကိဳးစားတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအယူအဆေတြကို ဘာသာစကားနဲ႕ပဲတည္ေဆာက္ၾကတယ္။
• အဓိပၸါယ္ဖြင့္ၾကတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ သူတို႕ဖြင့္ထားတဲ့အဓိပၸါယ္ေတြကို အမွန္တရားေတြလို႕ ယူဆၾကတယ္။ ၿပီးရင္
• လူေတြကို စည္း႐ံုးတယ္။ လႈံ႕ေဆာ္တယ္။ ဝါဒကြဲျပားသူေတြကို အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ မ်ိဳးျဖဳတ္ပြဲေတြ ဆင္ႏႊဲျပန္ေရာ။
• ဒါေၾကာင့္ အယူအဆေတြဟာ သူတို႕ကိုယ္ပိုင္အျမင္ကိုပဲ တည္ေဆာက္တယ္။ ညီမွ်မႈကိုေပးတယ္လို႕
• လက္ခံႏိုင္စရာမ႐ွိဘူး။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ဟာ မွန္တယ္လို႕ထင္ထားတဲ့ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ႐ွိတဲ့ လႈပ္႐ွားမႈမ်ား (Actions)၊
• ဘာသာစကား (Language) ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့သတ္မွတ္ခ်က္/အရွိတရားလို့ယူဆထားတဲ့တရားေသသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႕ကိန္းၾကီးခန္းၾကီးတသီးပုဂၢလ အႏုပညာ (Art)ကို ျငင္းဆန္တယ္။ေျပာရရင္အႏုပညာရဲ႕နက္ရိႈင္းမႈ(depthness)နဲ့ခမ္းနားမႉ(Greatness)ကိုျငင္းတယ္။ တစ္ေယာက္ကမွန္တယ္လို႕ေျပာရင္
• က်ဳပ္တို႕ျပန္ေမးရမွာက ဘယ္ဘက္ကၾကည့္တာလဲ၊ မွန္ဖို႕ဘယ္ေလာက္နီးစပ္သလဲဆိုတာပါပဲ။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္မွာ
• မွားတယ္၊မွန္တယ္ ဆိုတာ ၾကည့္သူေနရာမွာ မူတည္သြားၿပီ။ ေဆာင္းပါး႐ွင္က ေနာက္ထပ္အခ်က္တစ္ခ်က္
• ေထာက္ျပတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တစ္ခါတရံတြင္ မက္ဂ်စ္ရီရယ္လစ္ဇင္(Magic Realism) ထဲမွာ ဘဝ (Life)ႏွင့္ အႏုပညာ
• (Art) ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ေရာေထြးတင္ျပတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြဟာ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိျခင္းဆိုတာကို ျငင္းပါတယ္။
• ပိုစ့္ေမာ္ဒန္အေၾကာင္းနည္းနည္းပါးပါး ၃။
• 
  
• ၃။ Formlessness (ပုံသုံသုံသ႑ာန္အ္အ္အတည္တ္တ္တက်မ႐ိွျိခင္း)
• 
  
• တည္ေဆာက္မႈအေနနဲ႕ ပထမဦးဆံုး ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြ ႀကိဳးစားတာက ေမာ္ဒန္ရဲ႕ တည္ေဆာက္မႈကို ျငင္းတယ္။
• ေဆာင္းပါး႐ွင္ကေတာ့ "Repudiate" လုပ္တယ္လို႕ ဆိုတယ္။ ဖယ္႐ွားတယ္။ "cast off" လုပ္တယ္လို႕ ဆိုတယ္။
• အဓိကကေတာ့ ေမာ္ဒန္ေတြ ေျပျပစ္တယ္လို႕ထင္ထားတဲ့ ဟာမိုနီကို ဖ်က္လိုက္တယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က "unrefine"
• "သန္႕ဖို႕မလို" လို႕ယူဆတဲ့ ေမာ္ဒန္ေတြရဲ႕ ပါရမီအစြမ္းနဲ႔အလိုအေလ်ွာက္ဖန္တီးမႈ "organic" form" ကို ျပန္ေခ်ာမယ္လို႕ ဆိုျပန္တယ္။
• 
  
• အႏုပညာႀကီးမားမႈကို ခ်ံဳ႕ပစ္လိုက္တယ္။ အႏုပညာကို မေဖာ္ျပေတာ့ဘူး။ ေဖာ္ျပခ်က္ထဲမွာ အႏုပညာကို ထည့္သြင္းမယ္။
• စာသားထဲမွာ အပိုင္းအစေတြ ေရာမယ္။ ၿပီးရင္ ဆက္စပ္အႏုပညာမ်ိဳး (collages)ေတြ လုပ္မယ္။ နမိတ္ပံုႏႈိင္းယွဥ္ခ်က္ေတြ
• (shaping power of metaphors and other literary tropes)နဲ႕ စာေပအလွအပေတြကို အနားေပးရမယ္။
• အႏုပညာဆိုတာ အဲဒီအႏုပညာကို ေဖာ္ျပတာထက္ကို အမ်ားႀကီးပိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကမၻာႀကီးတစ္ခုလံုးဟာ အႏုပညာပဲ။
• အႏုပညာရဲ႕အႏွစ္သာရဆိုတာ ဘယ္လိုမွ သ႐ုပ္ျပ (demonstrate)လို႕ မရဘူး။ ေဝဖန္ေရးသစ္ (New Criticism)နဲ႕
• ႐ိုးရာရသေတြဟာ ဒါကို လစ္လ်ဴ႐ႈထားတယ္။
• အႏုပညာဟာ ပံုသ႑ာန္မဲ့သြားရင္ ပိုၿပီးအင္အားႀကီးမားလာတယ္။
• အရည္အေသြးျမင့္မားလာတယ္ တစ္စံုတစ္ခုကို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေပးတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းကို
• ထင္သာျမင္သာ႐ွိေအာင္ျပၿပီး အျခားအရာေတြနဲ႕ကြဲျပားေစတာကို ပို႕စ္ေမာ္ဒန္က ဆန္႕က်င္တယ္။ အတိအက်အမ်ိဳးအစားေဖာ္ျပတဲ့
• ကြန္ဗင္း႐ွင္းနယ္ (conventional)ရိုးရာပံုစံဆီက ခြဲထြက္ၿပီး ႐ိုမန္ဂ်က္ေကာ့ဆင္ (Roman Osipovich Jakobson) နဲ႕
• ႐ု႐ွေဖာ္မယ္လစ္ (the Russian Formalists)ေတြ တင္ျပခဲ့တာမွ အႏွစ္သာရလို႕ဆိုရမယ္။ ေဆာင္းပါး႐ွင္က ("Deviation
• from foregrounding.Departure from the conventional are the essence of art, as Roman Jacobson and
• Russian formalists demonstrated") လို႕ ေရးပါတယ္။ ေဆာင္းပါးေရးသူဟာ
• ဒီေလာက္နဲ႕"Formlessness" ကို မေက်နပ္ေသးပါဘူး။ ပံုသ႑ာန္အတိအက် မ႐ွိျခင္းကို ထပ္မံအဓိပၸါယ္ဖြင့္ပါတယ္။
• အႏုပညာမွာ အမ်ိဳးအစားသတ္မွတ္ျခင္း "Genre" ဆိုတာ႐ွိပါတယ္။ ရသ (Aesthetic)ကို ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီး
• အုပ္စုခြဲ(Categorize)လုပ္တာပါ။ စတိုင္ (style)နဲ႕ အေၾကာင္းအရာ (subject matter)ကို လိုက္ၿပီး
• အုပ္စုေတြခြဲလို႕ရတယ္လို႕ တခ်ိဳ႕က လက္ခံပါတယ္။ ဥပမာ စံုေထာက္ဝတၳဳဆိုရင္ လုပ္ဇတ္(Fiction)ထဲမွာ ပါရတယ္။
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္က အဲဒီအုပ္စုခြဲျခင္း "Genere" ကိုျငင္းပယ္ပါတယ္။ အႏုပညာ ပိုၿပီးေလးနက္ဖို႕အတြက္ အထက္ကဆိုခဲ့သလုိ
• အုပ္စုခြဲျခင္းလိုမ်ိဳး တင္းက်ပ္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳးနဲ႕ေခါင္းစဥ္တပ္တာက အႏုပညာကို ေသးႏုပ္ေစတယ္။
• ေခါင္းစဥ္ေပါင္းစံုက အေၾကာင္းအရာေပါင္းစံုကို စုစည္းၿပီး ဒါမွမဟုတ္ က်ပန္းေကာက္ၿပီး အေပါင္းအစပ္ အႏုပညာ
• (Pastiche)တို႕ ကူးယူသေရာ္တဲ့စတိုင္ (Parody)တို႕ ဖန္တီးပစ္ရမယ္လို႕ ဆိုတယ္။ ၿပီးျပည့္စံုေသာ မည္သည့္အႏုပညာမွ်
• ေဖာ္ျပ၍ မစြမ္းသာခဲ့ပါ။(No such essence of art was ever demonstrated)လို႕ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြ သတ္မွတ္တယ္။
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ေတြဟာ၊ ေဝဖန္ေရးသစ္ "New Critics" သမားေတြဟာ အႏုပညာဆိုတာကို ခပ္ေပါ့ေပါ့ပဲေျပာတာပဲလို႕
• စြပ္စြဲပါတယ္။ သူတို႕ေျပာတဲ့အတိုင္းလိုက္ၿပီး ကဗ်ာဖတ္သူေတြက လိုက္ဖတ္ရမလိုျဖစ္ေနတယ္။ သူတို႕ဟာ လံုေလာက္တဲ့
• အသိဥာဏ္ျမင့္မားမႈကို ေပးစြမ္းသူေတြလို႕ သူတို႕ကိုယ္သူတို႕ ထင္တယ္။ ပံုစံသတ္မွတ္ပိုင္ခြင့္အတိုင္းအတာဆိုတာ ႐ွိတယ္။အဲဒီေဘာင္ကိုေက်ည္သြားရင္ပံုစံသတ္မွတ္လို့ကိုမရေတာ့ဘူး။ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္ျပည့္ အႏုပညာနဲ႕ ထင္႐ွားတဲ့ အႏုပညာ ကြဲျပားမႈကို ပထမႏွစ္ေက်ာင္းသား
• တစ္ေယာက္တစ္ေလေလာက္ပဲ သိဖို႕လိုမယ္။ လူတိုင္းလက္ခံတာက ကၽြမ္းက်င္တဲ့ လက္ရာေျမာက္တဲ့ အႏုပညာတိုင္းေက်ာ္ၾကားမႈ၊ ကြဲျပားမႈရတာမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။
• ပိုစ့္ေမာ္ဒန္အေၾကာင္းနည္းနည္းပါးပါး ၄။
• 
  
• ၄။Pupulism (လူအမ်ားအား ပစ္မွတ္ထားျခင္း)
• 
  
• "Postmodern is very appealing" လို႕ဆိုပါတယ္။ သိပ္ကို ညွိႏႈိင္းတဲ့ ဘာသာရပ္တစ္ခုပါ။ လူတန္းစားမေ႐ြး
• ခံစားလို႕ရတယ္။ အဲဒီလို ခံစားဖို႕အတြက္ ဖတ္သူ(ဝါ)ခံစားသူကလည္း အားထုတ္ရပါတယ္။ ဖန္တီးတဲ့ အႏုပညာနဲ႕
• ကိုယ့္ျမင္ကြင္းကို ညွိႏႈိင္းရပါတယ္။ ပညာေတြတတ္မွ (ဝါ) အသိဥာဏ္ေတြျမင့္မွ ပါဝင္လို႕ရမယ္ဆိုတာကို လက္မခံပါဘူး။
• ကဗ်ာဆိုတာက ေဝဖန္ေရးသစ္ေတြ ေက်ာင္းေကာင္းေကာင္းမွာသင္လာခဲ့သလို အျမင့္ႀကီးေတြမဟုတ္ဘူး။ "Diversity"ဆိုတဲ့
• မူလေမွ်ာ္လင့္ထားရာက ေသြဖယ္ကြဲျပားသြားမႈကို ႀကိဳဆိုပါတယ္။ လူထု ဒါမွမဟုတ္ ပရိတ္သတ္နဲ႕ တိုက္႐ိုက္ညွိႏႈိင္းၿပီး
• အဓိပၸါယ္ ဒါမွမဟုတ္ အႏုပညာကို "ေပးမယ္/ယူမယ္" လို႕ ဆိုတယ္။ ကိန္းခန္းႀကီးတဲ့ အဆင့္ျမင့္စာအုပ္ေတြကို
• ေျမာင္းထဲပို႕မယ္လို႕လဲ ဆိုျပန္တယ္။ (Without level of book learning interceding)လို႕ ေရးပါတယ္။ ဒါဟာလူအမ်ားကို ပါဝင္လာေစတဲ့ အဓိကအခ်က္ျဖစ္တယ္။ လူမႈေရးရာ ကိစၥေတြပါလာမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ဟာကိုမွ
• ေ႐ွ႕တန္းတင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ျပႆနာအားလံုးဟာ တူညီတဲ့အေနအထား (ဝါ)ဆက္သြယ္မႈ ပါပဲလို႕ခံယူျပန္တယ္။
• ေခါင္းစဥ္ေပါင္းစံုကို ေရာေထြးပစ္တယ္။ ျပန္ၾကည့္လို႕ တစ္ခုခုကို လွ်မ္းသြားတာ(ဝါ)သတိမမူျဖစ္သြားတာကို
• စိတ္ဝင္စားတယ္။ အျခားတစ္ဖက္က ဘာေတြက်န္သြားလဲဆိုတာကို သိခ်င္တယ္။ လူေတြက ဘာမွန္းညာမွန္းမသိတဲ့
• ၁၅ရာစုက *ဖလီးမက္ခ်္(Flemish)ပန္းခ်ီ ေတြကို နားမလည္ပဲ ၾကည့္ၾကတယ္။( *ဖလီးးမက္ခ်္ (Flemish) ပန္းခ် ီ - ၁၅ရာစ ု ဥေရာပေျမာက္ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားမွထင္ရွားေသာ ပန္းခ်ီေရးဟန္)
• သေဘာက်ၾကတယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္
• ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ကေတာ့ ဒါမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။နားမလည္တာကိုအရသာခံခိုင္းတာမဟုတ္ဘူး။ သီအိုရီဆုပ္ကိုင္ခြင့္ကို လက္မခံတာပါ။ တျခားဘာမွ ထူးထူးျခားျခားမ႐ွိပါဘူး။
• လူထုရဲ႕စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္တာေလးကို ႐ွင္းလင္းတင္ျပေပးတာနဲ႕ ဘာမွမကြာဘူး။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္အႏုပညာေတြကို
• ၾကည့္ရင္ အရည္အေသြးမျပည့္ဝသလို ခံစားရမယ္။ အျမင့္ဆံုးေသာ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ရဲ႕ရည္႐ြယ္ခ်က္က ဘာလဲဗ်။
• ဘဝရဲ႕ေဝဖန္စစ္ေၾကာမႈေတြရဲ႕ ေအာက္ေျခဟာ အႏုပညာလား။ မဟုတ္ပါ။ အဲဒီလိုျဖစ္စရာမ႐ွိဘူး။ ခံစားမႈေတြကိုသူတို႕က ခၽြန္ထက္ေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ 
•  က်ဳပ္တို႕ကို ပိုၿပီး နက္႐ႈိင္းေအာင္ ၾကည့္ခြင့္ေပးတယ္။ လွပတဲ့ကမၻာႀကီးေပၚမွာပိုၿပီးေနေပ်ာ္ေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ အမွန္တရားနဲ႕ပိုၿပီးနီးစပ္ေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ ေဝဖန္သူေတြ၊ ေဝဖန္မႈေတြကအဲဒီလိုလုပ္ေပးတယ္လို႕ ထင္ပါသလား။ လံုးဝမဟုတ္ဘူး။ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားေအာင္၊ ဆင္ဆာေတြနည္းေအာင္သူတို႕ကဒီေလာက္ပဲတတ္ႏိုင္တာပါ။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ဟာ ႐ိုးရာအႏုပညာမဟုတ္ဘူး။ အႏုပညာကို "Anti"လုပ္တယ္။ ေပါက္ကရေဝဖန္တာေတြကို စိတ္႐ွည္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဘာကိုရည္႐ြယ္သလဲလို႕ ေမးခ်င္ေနတယ္မဟုတ္လား။အိုေက။ေျဖမယ္။ဘာရည္ရြယ္ငလဲဆိုေတာ့ ပ်င္းရိၿငီးေငြ႕ဖြယ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ေဖ်ာ္ေျဖမႈေလးေပးခ်င္တာပါ။အဲဒါထက္ မပိုဘူးဗ်ာ။ အႏုပညာဆိုတာ အတုအေယာင္ မ႐ိုးမသားျဖစ္ျခင္း၊လိမ္ျခင္း "spurious" ထက္မပိုပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အေရးတႀကီးေတးြ ေခၚႀကံဆ "serious consideration" လို႕ေရးပါတယ္။
• ဒါကကဗ်ာသေဘာတရားျမင္တဲ့႐ႈေထာင့္ကပဲ သူက သာမန္လူနာုလည္ေအာင္ခ်ဥ္းကပ္ျပတာပါ။ ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ဟာ ေျပာမယ္ဆိုရင္ အေတာ္ႀကီးကို ႐ွည္လ်ားၿပီး
• နက္နဲတဲ့ဘာသာရပ္တစ္ခုပါ။ ေဆာင္းပါး႐ွင္က ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ကဗ်ာတခ်ိဳ႕ကို ခ်ေရးပစ္ပါတယ္။
• 
  
• - John Ashbery: ရဲ႕The Burden of the Park 
• - Frank O'Hara: ရဲ႕ Khrushchev is coming on the right day! 
• - Barbara Guest"  ရဲ႕ Wild Gardens Overlooked by Night Lights 
• - Charles Bernstein: ရဲ႕ Thinking I Think I Think 
• - Andrew Levy: ရဲ႕  Tom hanks is a homosexual 
• - Jim Rosenberg: ရဲ႕ Completing the Square 
• - Tom Raworth: ရဲ႕ All Fours 
• - J.H. Prynne: ရဲ႕ On the Matter of Thermal Packing
• - David Antin: ရဲ႕ War 
• - Jackson MacLow: ရဲ႕ Very Pleasant Soiling 
• - Michael Basinski:  ရဲ႕ The Atmosphere of Venus 
• - Susan Howe: ရဲ႕ Eikon Basilike 
• - Kenneth Goldsmith: ရဲ႕ Fidget 
• - Robert Grenier: ရဲ႕ Greeting 
• - George Hartly: ရဲ႕ Envy Pride Glutonny
• 
  
• ဒီထဲကက်ြန္ေတာ္ Michael Basinski:  ရဲ႕ The Atmosphere of Venus ကိုၾကိုးစားျပီးဘာသာျပန္ထားတယ္။ ေနာက္မွဆက္မယ္။
• 
  
• ေဇာ္ေဇာ္ထြန္း ။
• 
  
• 
  
• Posted 17th October 2015 by Lynn Set Wai
• 
  
• Linsetpaingpma.blogspot.com မွကူးယူ​ေဖာ္​ျပသည္​။
•          
•